TEKNOLOGIA BERRIAK ETA HEZKUNTZA: IRITZIA

TEKNOLOGIA BERRIAK ETA HEZKUNTZA: IRITZIA

Teknologia berriak eta hezkuntza:iritzia

Argi dago, teknologia berriek eragin zuzena izan dutela gaur egungo gizartearen antolamenduan eta noski, irakaskuntzan ere. Honen adibide dugu Internet. Orain urte gutxi, Internet informazio iturri soila zen, gaur egun ordea, gu geu interneten partaide bilakatu gara Web2.0ari esker.

Hasiera batean mota guztietako informazioa bilatu ahal genuen interneteko Web orrietan, baita mezuak bidaliz beste pertsonekin komunikatu ere. Egun, Web 2.0ak izugarrizko iraultza suposatu du: erabiltzaileok sujetu pasibo izatetik, hau da sujetu hartzaile izatetik, sujetu aktibo izatera pasa gara. Webgune hauetan gure iritzia eman dezakegu, ideiak trukatu, orohar parte hartu.

Beraz, ezin uka, iraultza honek eragina izanen duela eta duela irakaskuntzaren alorrean. Irakaskuntza ulertzeko modua aldatu eginen du. Web 2.0ak. Batetik aldatu egin da ikasleek informazioa jasotzeko modua, , bestetik irakaslearekin harremantzeko moduak ere aldatu egin dira. Baita ere, ikasleek beren lanak blogetan aurkezten dituzte sarri…

Nere ustez baliabide berri hauek erabiltzeak bere abantailak ditu; ikasleari independentzia gehiago ematen diola uste dut. Hau da, ikasleak aukera du lanen jarraipena etxetik egin ahal izteko, bere iritziak adierazteko…Aukera honek komunikatzeko modu anitzak ematen dizkigu: argazkiak, bideoak,lanak… elkarbanatu eta hauek komentatzeko aukera dugu. Zentzu honetan, irakasleak ere ikasleen lanaren jarraipen zuzena egiten du.

Bestalde, esan beharra dago baliabide hauen beste abantaila bat erabilterrak direla da. Hauek erabiltzeko ez da beharrezkoa informatizan jakitun izatea.

Web 2.0aren tresnen artean, hezkuntzaren alorrean blog eta wiki-a dira erabilienak.

Hezkuntza eta blog-ak:

Bloga ikasleek zein irakasleak sor dezakete, kasu batean edo bestean helburu ezberdinak lortuko ditugu.

1) Irakasleak bloga sortzen duenean:

- Gelan landutako gaien inguruan gehiago irakurtzea lortuko du

- Ikasleek gaiaren inguruan informazioa era autonomoan bilatzea bideratuko du.

- Ikasleen kritikotasuna eta gogoetak egiteko trebetasunak bultzatuko ditu.

-Ikasle guztien partehartzea bultzatuko du.

2) Ikasleek bloga sortzen dutenean:

-Idazteko gaitasuna landuko da.

-Lanak eta ideiak elkarbanatuko dira ikasleen artean.

Baliabide hauek irakaslearen zein ikaslearen eguneroko tresna bilakatzea oso positiboa iruditzen zait. Irakasleari dinamismoa eman ahal diote bere zereginean, baliabide hauek protesten jakin behar luke irakasle batek. Aldi berean, ikasleak etekin handia atera dezake tresna hauek egoki tratatu ezkero.

Honek ez du esan nahi ohiko baliabide eta tresnak alde batera utzi eta gutxietsi behar direnik. Egokia litzateke eskura ditugun baliabide guztien artean oreka bat bilatzea eta bakoitzaren alderdi positiboak baloratzea eta hauei etekina ateratzea.

TEKNOLOGIA BERRIAK CURRICULUMEAN BARNERATZEA

TEKNOLOGIA BERRIAK CURRICULUMEAN BARNERATZEA

Teknologia berriak eta curriculuma:

LOGSEK bidea irekia utzi zuen Teknologia Berriak baliabideen arabera txertatzeari begira, curriculum eredu ireki eta malgu bati esker, zehaztapen maila ezberdinetan garatzeko. Curriculuma zehazteko mailak hauek izanik:

1. Lege-oinarria (LOGSE)
2. Oinarrizko Curriculum Diseinua (OCD), autonomia erkidego bakoitzak egindakoa.
3. Ikastetxearen Hezkuntza Proiektua (honen barne Ikastetxearen Ikasketa Proiektua eta Ikasgelaren programazioa daude)
OCD oinarri hartuta, Ikastetxeak hiru zehaztapen maila garatzen ditu: Hezkuntza proiektua, Ikasketa proiektua eta Ikasgelaren programazioa.

• Teknologia Berriak Oinarrizko Curriculum Diseinuan (OCD)

Oinarrizko Curriculum Diseinuak irizpide soziologikoak, psikologikoak, filosofikoak eta pedagogikoak oinarri hartuta hezkuntza sistemaren helburuak eta metodologia jasotzen ditu, eskolarentzako orientabide gisa.

LOGSE legearekin Curriculum Diseinuak Teknologia Berriak txertatzen ditu hezkuntza proposamenean, baina ez ditu aipatzen gap digitalaren ondorioz sortutako desberdintasunak; Europar Batasunak Informazioaren Gizartean herritarren erabateko partaidetza lortzeko gap digitalaren aurka borroka egin behar dela dio, bera baita bazterketa, diskriminazioa eta desberdintasuna dakartzana.

Curriculum Diseinuan ikastetxeen eta irakasleen autonomiarako aukera ematen da. Horregatik Ikastetxearen Ikasketa Proiektuak sortzen dira, irakaskuntza proposamenak zehazteko; zeregin horretan Teknologia Berriek eginkizun garrantzitsua dute. Bai Haur Hezkuntzan eta baita Lehen Hezkuntzan ere, Teknologia Berriek beren tokia hartu dute Curriculum Diseinuan. Haur Hezkuntzan esaterako, ikus-entzunezkoak edukietan eta baliabide didaktikoetan txertatzen dira. Lehen Hezkuntzan, pertsonaren garapena, autonomia eta nortasun pertsonala eta soziala sustatzearen bidetan, baliabide informatikoak eta ikus-entzunezkoak sartzen dira.

• Teknologia Berriak Ikastetxearen Hezkuntza Proiektuan

Hezkuntza Proiektuak dokumentu batean ikastetxearen plangintza jaso eta eskola elkarte osorako hezkuntza planteamendu orokorrak adierazten ditu (irakasle taldeak lanuda eta Eskolako Kontseiluak onartua).

Teknologia berriekin zerikusia duten hainbat kontu dokumentu honetan jasota agertzea garrantzizkoa da: materiala eta espazioak, ikastetxearen errealitatearen araberako giza baliabideen antolaketa, baliabide teknologikoen arduradunaren zereginak eta jardunaldia.

• Teknologia Berriak Ikastetxearen Ikasketa Proiektuan

Ikasketa Proiektuak hauexek hartzen ditu oinarri: curriculum ofíciala (OCD), Hezkuntza Proiektua, eskola testuinguruaren azterketa eta ikastetxeko irakaskuntza-jardunaren ondoriozko esperientzia. Irakasleen klaustroak landu eta onartutako Hezkuntza Proiektuaren barne dago.

Teknologia Berriak dokumentu horretan bildutako zenbait ataletan duten garrantziarekin jaso behar dira bertan, mailaka, zikloka eta etapaza garatuko diren helburuak, edukiak, baliabideak eta funts metodologikoak islatuz. Kontutan hartuko dira egin beharreko jarduerak, horietariko bakoitza banaka edo taldeka garatzea erabaki ahal izateko, betiere ikasleen aurre ezagutzak, ikastetxeko baliabideak, informatika programen aukeraketa egokia….aintzat hartuz.

• Teknologia Berriak Ikasgelaren Programazioan

Ikastetxearen hirugarren zehaztapen maila da ikasgelaren programazioa, irakaslearen ardurapean gertatzen dena. Irakasleen talde lana beharrezkoa da irakasle ororen programak koordinatzeko eta teknologia berreen txertaketa ikasleen aniztasunari egokitzeko. Azkenik, garrantzizkoak izango dira, noski, materialak, edukiak, jarduerak, metodoak eta ebaluazioa (ikasleen mailarekiko egokitzepena, taldekatzearen egokitasuna, lorturiko motibazioa…)

WIKIAREN TREBETASUNAK ETA BALIAGARRITASUNA

WIKIAREN TREBETASUNAK ETA BALIAGARRITASUNA

Trebetasunak:

Normalean, wikia produktu burututzat hartzen da, ikerkuntza baten emaitza, sailkatuta ematen den ezaguera, kontsultagarria dagoen jakintza; dena den, oso aberatsa izan daitekeen beste erabilpen bat ere badago: wikia ikasketa prozesu baten oinarri gisan erabiltzea, egin ahala ikasten denaren metodologia. Hori dela eta, wiki bat eraikitzean garatzen diren zenbait trebetasun aipatuko ditugu jarraian:

*Informazioaren kudeaketa eta trebetasun digitala:

-informazioa bilatu, aurkitu, aztertu, kudeatu, bereganatu, laburtu, azaldu eta partekatzeko trebetasunak

-aurreko prozesua aurrera eramateko ezaguera lortzea,

-hainbat euskarritan gordetzen jakitea,

*Partaidetzaz eta elkarlanaz sortutako lan gunea gauzatzea,

*Norabide bakarreko eta mailakatua ez den ikas prozesu bat posiblea egin duen trebetasuna gauzatzea,

*Ikaste-prozesu bateko eragile guztien artean ezaguera garatzea.

Trebetasun horiek irakaskuntzarekin estuki lotzen badira ere, edozein prozesuri egokitu dakizkioke: lantegi handi batean —autogintzan esate baterako—, produktu bat ekoizten denean, wiki bat izan daiteke prozesu horretan partaide guztien euskarria, non bakoitzak, bere neurrian, prozesu horretan sakonki menperatzen duen esparrutik prozesukideei eskaintzen dien bere ezaguera. Beste alde batetik, wiki bat, era berean, norberaren proiektuei egokitu dakieke; helburu horretarako wiki aukerarik erabilgarriena Tiddly Wiki-arena da: fitxategi bakar batean telefono zenbakiak, nabigazio batean hartu diren apunteak, burutazioak... eskuragarri jartzea erraztuz.

Baliogarritasuna:

Plataforma gisan, wikiak arrakasta handia lortzen ari dira, irakaskuntzan bereziki. Zer dela eta? Esan bezala, ikaste/irakaste prozesu baten bilakaera eta wiki baten eraikuntza elkarren parean joan daitezkeelako, batak bestea indartuz. Hona hemen irakaskuntzan wikien erabilera arrakastatsuaren zenbait adibide:

*Eduwikiak, ikas-prozesu baten bitartekoa

-Ikaskuntzaren gune birtualak sortzean,

-Ikaskuntza baten baliabide gisan: adibidez, artikulu zientifikoak nola -idazten diren lantzeko aitzakian, [Wikipedi Wikipedian] parte hartu, sarrerak txertaraziz,

-Interneten norberaren nortasuna nola eraiki eta besteekiko harremanak nola sortu sustatzean,

-Portafolioa, taldearen zein ikasle bakoitzaren apunteen pilaketa egitean,

-Taldelanean osatu den ikaskuntza prozesu baten euskarria hedatzean,

-Baloreen aldarrikapena egitean: esate baterako, auzolanaren balioa geureganatzeko, txikizioen aurka ** Kaxero@Mundua blogean aldarrikatzen den arrastoa jarraituz, zintzotasuna aldarrikatuz.

*Ikastetxeen baliabide bat, zenbait ekintzaren euskarri:

-Aldizkari digitala,

-Eskolaz kanpoko ekintzak,

-Esperientzien argitalpenak,

-Bitartekoen bildumak,

*Web-orri pertsonalak

-Irakasleen ezaguera edota baliabideen datu basea antolatzeko,

-Irakasleek ikasleei eskura jarritako bitarteko bilduma errazterako.

WIKIAREN TREBETASUNAK ETA BALIAGARRITASUNA

WIKIAREN TREBETASUNAK ETA BALIAGARRITASUNA

Trebetasunak:

Normalean, wikia produktu burututzat hartzen da, ikerkuntza baten emaitza, sailkatuta ematen den ezaguera, kontsultagarria dagoen jakintza; dena den, oso aberatsa izan daitekeen beste erabilpen bat ere badago: wikia ikasketa prozesu baten oinarri gisan erabiltzea, egin ahala ikasten denaren metodologia. Hori dela eta, wiki bat eraikitzean garatzen diren zenbait trebetasun aipatuko ditugu jarraian:

*Informazioaren kudeaketa eta trebetasun digitala:

-informazioa bilatu, aurkitu, aztertu, kudeatu, bereganatu, laburtu, azaldu eta partekatzeko trebetasunak

-aurreko prozesua aurrera eramateko ezaguera lortzea,

-hainbat euskarritan gordetzen jakitea,

*Partaidetzaz eta elkarlanaz sortutako lan gunea gauzatzea,

*Norabide bakarreko eta mailakatua ez den ikas prozesu bat posiblea egin duen trebetasuna gauzatzea,

*Ikaste-prozesu bateko eragile guztien artean ezaguera garatzea.

Trebetasun horiek irakaskuntzarekin estuki lotzen badira ere, edozein prozesuri egokitu dakizkioke: lantegi handi batean —autogintzan esate baterako—, produktu bat ekoizten denean, wiki bat izan daiteke prozesu horretan partaide guztien euskarria, non bakoitzak, bere neurrian, prozesu horretan sakonki menperatzen duen esparrutik prozesukideei eskaintzen dien bere ezaguera. Beste alde batetik, wiki bat, era berean, norberaren proiektuei egokitu dakieke; helburu horretarako wiki aukerarik erabilgarriena Tiddly Wiki-arena da: fitxategi bakar batean telefono zenbakiak, nabigazio batean hartu diren apunteak, burutazioak... eskuragarri jartzea erraztuz.

Baliogarritasuna:

Plataforma gisan, wikiak arrakasta handia lortzen ari dira, irakaskuntzan bereziki. Zer dela eta? Esan bezala, ikaste/irakaste prozesu baten bilakaera eta wiki baten eraikuntza elkarren parean joan daitezkeelako, batak bestea indartuz. Hona hemen irakaskuntzan wikien erabilera arrakastatsuaren zenbait adibide:

*Eduwikiak, ikas-prozesu baten bitartekoa

-ikaskuntzaren gune birtualak sortzean,

-ikaskuntza baten baliabide gisan: adibidez, artikulu zientifikoak nola idazten diren lantzeko aitzakian, [Wikipedi Wikipedian] parte hartu, sarrerak txertaraziz,

-Interneten norberaren nortasuna nola eraiki eta besteekiko harremanak nola sortu sustatzean,

-Portafolioa, taldearen zein ikasle bakoitzaren apunteen pilaketa egitean,

-Taldelanean osatu den ikaskuntza prozesu baten euskarria hedatzean,

-Baloreen aldarrikapena egitean: esate baterako, auzolanaren balioa geureganatzeko, txikizioen aurka ** Kaxero@Mundua blogean aldarrikatzen den arrastoa jarraituz, zintzotasuna aldarrikatuz.

*Ikastetxeen baliabide bat, zenbait ekintzaren euskarri:

-Aldizkari digitala,

-Eskolaz kanpoko ekintzak,

-Esperientzien argitalpenak,

-Bitartekoen bildumak,

*Web-orri pertsonalak

-Irakasleen ezaguera edota baliabideen datu basea antolatzeko,

-Irakasleek ikasleei eskura jarritako bitarteko bilduma errazterako.

WIKIAREN ERABILPENAK

WIKIAREN ERABILPENAK

Erabilpenak:

Wikia, azken finean, interneten dagoen aplikazio bat denez, baliagarria izaten da gauza askotarako:

- Informazioa/ezaguera sortu, aldatu, ezabatu edota partekatzeko,

- Web orria irudiez eta multimediaz hornitzeko,

- Estekak erabilita, zeharkako irakurketa eginez, informazio desberdinak lotzeko,

- Egin diren aldaketen gorabeheren berri izateko,

- Adostasuna bilatzeko asmoz, argitaratu den informazioari buruzko eztabaidak eskura jartzeko,

- Informazioa/ezaguera dinamikaz kudeatzeko,

- RSS-en jarioari esker jarri den edukia erraz zabaltzeko.

Horri esker, ezagueraren bilduma partekatua lortzen da; etengabe osatzen dena erabiltzaileek berek gehitu zein garatu duten informazioari esker gero eta aberatsagoa izango da.

WIKIAREN ABANTAILAK ETA EZAUGARRIAK

WIKIAREN ABANATAILAK ETA EZAUGARRIAK

Abantailak:

Wiki plataforma batek web orriak sortzeko ematen dituen erraztasunen artean honako hauek aipatuko ditugu: interfaze sotila, aise menderatzen dena; erabiltzaileei ematen dien askatasuna; editatu ahala argitaratzeko bat-batekotasuna; edukiak garatzeko abiadura eta erosotasuna; web orriak gaurkotzeko eta eraldatzeko erraztasuna. Hori guztia kontuan harturik, erraz ulertzen da wikien arrakasta.

Ezaugarriak:

Bereziki hiru aipa daitezke: auzolana, lehen, nabigatzailebaten bidez, wiki testua erabilita, jakinduria partekatzeko aukera paregabea; bigarrena, irekiera: askotan erregistratu gabe ere wiki orriak edita daitezke; eta hirugarrena, erabiltzaileenganako konfiantza.

Hiruroz gain, beste ezaugarri batzuk aipatu behar dira: ediziorako erraztasunak, estandar bat erabiltzeko joera, web orriak amaraunean lotzeko aisetasuna, bilaketen sakontasuna eta aldaketen kontrola.

• Edizio erraztasuna

Zertan datza erraztasuna? Wiki baten web orri bakoitzeko aldi berean hiru ale sortzean datza:

- Iturburu-kodean eratzen dena, gero erabiltzaileak berak edita dezakeena.

- Txantiloia, sortuko diren wiki orrien eredua dena eta edukien itxuraren aldaketa eskura jarriko duena.

- Nabigatzaileak, eskatu ahala, eskaintzen duena.

Wikipedian parte hartu nahi baduzu, hona hemen edizioa errazten duen tutorial txiki bat

• Estandar bat erabiltzeko joera

Hasiera batean, WikiWikiWeb sintaxiak estandarraren funtzioa bete zuen; orain, wiki motorren arabera, hainbat aukera daude. Garatuenek, esate baterako, taulak, txantiloiak, irudiak, formula eta elementu elkarreragileak erabiltzea ahalbidetzen dituzte.Tiki Wikia horren adibide da.

• Web orriak amaraunean lotzeko aisetasuna

Wikiek hipertextuak sortzerabultzatzen dute; hori dela eta, wiki bateko web orri bakoitzean bertan beste webetara bideratzen dituzten hainbat esteka aurki daitezke. Testua goitik behera irakurtzea badaiteke ere, ez da beharrezkoa izaten: loturaren baten gainean klik egitean, norberak bere interesaren arabera komeni zaion irakurketa ibilbidea aukeratuko du. Hori guztia errazteko, lotura-eredu bat erabiltzen da.

• Bilaketen sakontasuna

Wiki guztiek bilaketa-zerbitzua dute; dena den, bilaketaren sakontasuna wiki bakoitzaren barruko antolaketan datza: datu base garatua du, wikiek bilaketa garatzen dute, web orrien izenburuetan ez ezik, web orri horien testuetan zehar ere.

• Aldaketen kontrola

Lehentasuna edizioari ematen zaio. Ikusi dugunez, ezaugarri nagusia irekiera da; horren ondorioz, beharrezkoa izaten da erraztasun hartatik sortzen diren web orrien aldaketak kontrolatzea: hori helburu izanik, web orri bat sortzen denean, automatikoki aldaketa web orria sortzen da, nork aldatu duen eta zer aztertzea ahalbidetzen duena. Era hortan, ados ez bagaude, beti eskura daukagu, gaizki dagoena ezabatuz, aurreko bertsio batera (ondo zegoen batera, alegia) itzultzea.

Wiki eredua zein den, edozein erabiltzaileren esku dago zuzentzea; bestela, wiki sarrera baten aldaketak iragazteko ardura hartzen duen bibliotekariek bereziki gauzatuko dute.

Horixe da txikizioen aurkako neurririk zorrotzena. Zer dela eta zuzentzeko premia hori? Hain justu, wikiaren indarrean datza haren ahulezia: bertan lehentasuna edizio libreari ematen zaionez, ondorio gisa, gutxitan bada ere, haren konfiantza eta askatasuna baliatuz, erabilera okerra egiteari bandalismoa deitzen zaio. Zenbait kasutan, gaiarengatik berarengatik edo erabiltzailearen jarrerarengatik, zenbait wiki sarreratan okerreko erabilera egiten da:

- edukien zati handia ezabatuz,

- okerren bat aurretik argitaratu den testu batean gehituz,

- baieztapen subjektibo eztabaidagarriak txertatuz,

- arauei jaramonik egin gabe,

- spam-a bertaratuz,

- bilatzaileetako postuetan lehengoratzeko asmoko informazioak: aipamenak, estekak... sartuz,

- norberaren produktuak edo ideiak inposatuz,

- egile-eskubideei muzin eginda, besteren informazioa erabiliz.

Horrelako bandalismoaren aurka, badago nola erantzun:

- aldatu den web orria lehenengora itzuliz, asmo txarreko aldatzailea aspertu arte,

- ez-bidezko erabilera egiten dutenen IP helbidea blokeatuz,

- oker aldatzen ari den web orria blokeatuz, haren edizioa galarazteko,

- aldaketak egin aurretik, erregistratzeko baldintza betearaziz.

WIKI

WIKI

Wikiaren jatorria ezagutzeko, 90. hamarkadara jo behar dugu.1994an, Ward Cunninghanek lehenengo wikiwikiweb asmatu eta 1995eko martxoaren 25ean interneteko zerbitzari batean martxan jarri zuen. 2001ean, Jimmy Wales-ek eta Larry Sangere-k Media Wiki softwarea sortu zuten, gero Wikipedia bera gauzatzea erraztuko zuena.

Wikia (hawaiierazko wiki wiki hitzetik, "azkar-azkar") webgune mota bat da; bertan erabiltzaileek orrialdeak sortu, aldatu, ezabatu eta eraldatu ditzakete. Horrela, elkarlana bultzatzeko modu egokienak dira. Aise alda daitekeen web orri bilduma da. Web nabigatzaile baten bidez, wikien erabiltzaileak web orriak sor, alda, osa edota ezaba ditzake. Era horretan, elkarlanean erraz sor daitezke entziklopedia, gai bati buruzko garapena, produktu baten jarraipena, etab.

Teknologia konplexuena ere erabilita, teknologia ikusezinaren froga da wikia; halaber, Web 2.0 plataforman oinarrituta, web orri bildumak sortzean zailtasunak saihesteko adibide garbia. Horretarako, erabiltzaileek beraiek sortu duten marka hizkuntza sinple bat erabiliz zera egin dezakete:

- gai bat erraz garatu,

- garapen horren ibilbidea gorde,

- eman diren edizio pauso zehatz batera itzuli,

- gaien arteko lotura erraztu,

- ia aldi berean argitaratu.

Dena den, definizioan bi termino bereizi behar genituzke: bata, wiki-orria, bilduma baten ale bat dena; bestea, wikia, bilduma bera.

Wikiak ez daude berdin garatuta hizkuntza guztietan: Wikipediak, esate baterako, inglesezko bertsioak 2.074.566 sarrerak ditu, gaztelaniazkoak 295.001, eta euskarazkoak, berriz, 21.220 (2007ko azaroaren 3an egindako kontsultan). Datu eguneratuak jakin nahi izanez gero, WikiMedian aurkituko ditugu.